متوسط منفی 495 164 775/2 Annual Forbs-Annual grasses 1 شورباریک
متوسط منفی 1606 185 1736/2 Annual Forbs-Annual grasses 2 موردفل
متوسطمنفی 570 189 570/4 Hyparrhenia hirta-Cymbopogon oliveri 3 حصار
متوسطمنفی 1096 190 1154 Stipa capensi-Plantago spp. 4 امیرآباد
متوسطمنفی 325 170 383 Stipa capensis-Plantago spp. 5 بن کنار
متوسطمنفی 765 175 874/8 hordeum bulbosum-Stipa capensis-
Hyparrhenia hirta کلاسرمورد
متوسطمنفی 817 171/5 953/5 Stipa capensis-Cymbopogon oliveri 7 بیشه شیرین
متوسطمنفی 786 156 980 Stipa capensis- Hyparrhenia hirta 8 شیرین آب
گردید و پرسشنامههای مربوطه از طریق مصاحبه با خانوارهـا ی بهرهبردار تکمیل گردید. بهمنظور محاسـبه حجـم نمونـه، ابتـداتعداد 30 پرسشنامه در منطقـه تکم یـ ل شـد و سـپس براسـاس واریـانس متغیارهـ ی کلیـدی مـورد نظـر در پرسشـنامه، تعـداد پرسشنامه نهایی با استفاده از رابطه کوکران محاسـبه گرد یـ د. بـاارزیابی عوامل مؤثر در تعیین اندازه بهینه واحدهای مرتعـداری، آمــار و اطلاعــات لازم جمــعآوری و محاســبات و تجزیــه و تحلیلهای لازم انجام شد.
هزینهها و درآمدهای گلهداری متکی به مرتع به منظور تعیی ن هزینهها و درآمدهای گلهداری متکی بـه مرتـع،وضعی ت هزینهها و درآمدها در یک گله 100 رأسی گوسـفند وبز بهطور جداگانه مورد بررسـ ی قـرار گرفـت. بـه ا یـ ن منظـوراطلاعات مورد نیاز با طراحی و تکمی ل پرسشنامه هـای مربوطـهجمعآوری شده و با تعیین درصـد ترک یـب گلـه، م یـانگین وزن انواع دامهای گوسفند و بز، درصـد تلفـات و درصـد انـواع دام حـذفی و داماهـ ی اجـ یگزین، مقـدار محصـولات تولیـد شـده محاسبه گردید. هزینههای دامـداری متکـی بـه مرتـع از جملـههزینههای مربوط به حمل و نقل دام، چوپان و سای ر هزینه هـای پیشبینی نشـده ن یـز براسـاس اطلاعـات حاصـل از پرسشـنامهبرآورد شد و در نهایت با کسر هزینهها از درآمدهای ناخـالص،سود حاصل بهازای هر واحد دامی مولد تعیین گردید.

هزینهها و درآمدهای خانوار
به منظور تعیی ن هزینهها و درآمدهای سالانه خانوار، پرسشنامههای مربوطه طراحی و تکمیل شده و میانگی ن هزینههای سـالانه یـ ک خانوار 6 نفره تعیین شد. برای تعیین خط فقر از داده هـای مرکـزآمار ایران استفاده شد و با لحاظ درصد تغییرات شـاخص بهـای کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای روستایی در طی سـال هـای 1390 و 1391، متوسط کل هزینههای خالص سالانه یک خـانوارروستایی در استان خوزستان در سال 1392 برآورد گردیـ د (16). جهت تعیین خط فقر نسبی از روش نصف هزینههای خانوارهای نمونه استفاده میشود. در این مطالعه از دو رویکرد محاسبه خـطفقر نسبی، یکی با درنظر گرفتن هزینهها و درآمـدها ی خـارج ازمرتع و دیگری بدون استفاده از درآمدها و هزینـه هـای خـارج ازمرتع، جهت تعیین حداقل اندازه بهینـه واحـدهای مرتعـداری بـاه دف بهرهبرداری پایدار استفاده گردید.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

تعیین اندازه بهینه اقتصادی
با گردآوری هزینهها و درآمـدها ی دامـداری متکـی بـه مرتـع ازسویی و محاسبه نیازهای اقتصادی خانوار بـه منظـور رسـیدن بـهحداقل سطح فقر، محاسبات مربوط به تعداد دام مـورد نیـ از هـرخانوار صورت پذیرفت و در ادامه با توجه به ویژگیهای پوشش گیاهی مراتع منطقه و وضـع یت تولیـ د و ظرفیـ ت چـرا ی مراتـع،مساحت مرتع مورد نیـ از بـه منظـور تـأمین نی ازهـای خانوارهـای بهرهبردار محاسبه شد. اطلاعـات مربـوط بـه محصـولات فرعـی مراتع منطقه، منابع تأمین علوفه، درآمدهای غیردامداری از جملـهدرآمدهای حاصل از کشاورزی و یارانهها و همچنین ویژگیهای دام دامداران از طری ق پرسشنامههای مربوطه گردآوری شد.

نتایج
با توجه به واری انس متغیرهای کلیدی در نمونه هـای اول یـه و بـااستفاده از رابطه کوکران، تعداد 62 پرسشنامه بـرای جمـعآوری اطلاعات اقتصادی و اجتماعی در کل منطقه مورد مطالعه درنظر گرفته شد. پرسشنامهها بهصورت تصـادفی در بـ ین خانوارهـا ی بهرهبردار مرتعی با بعد خانوار مطابق با متوسط بعـد خـانوار درروستاهای محدوده مورد مطالعه (6 نفر) تکمیل گرد یـد. سـپستجزیه و تحلیلهای لازم برای هر یک از سامان هـای عرفـی بـهتفکیــک انجــام شــد. محاســبات نســبت درآمــد بــه هزینــه (BCR: Benefit-Cost Ratio) نشان داد که بیشترین میزان BCR مربوط به گوسفند (30/1) و کمترین میزان مربوط به بـز (26/1) است. براساس جدول 3 درآمد خالص سالانه هر رأس گوسـفنددر منطقه 466484 ریال و هر رأس بز 367416 ریـ ال بـه دسـت آمد که مبنای محاسبه تعداد مناسب دام هر دامدار با توجه خـطفقر قرار گرفت. همچنی ن براساس یافتههای مندرج در جدول 4، متوسط درآمد خالص سالانه خـانوار از فعال یـت هـای خـارج ازمرتع در کل منطقه مورد مطالعه 32407765 ریال میباشد.

تعیین خط فقر نسبی براساس هزینه سالانه خانوارهای منطقه براساس نتای ج بهدست آمده، نصف هزینههای سالانه خانوارهای بهرهبردار منطقه بـا بعـد 6 نفـر بـه میـ زان 7/68238156 ر یـال بهدست آمد که این رقم بهعنوان خط فقر نسبی در منطقه مدنظر قرار گرفت (جدول 5).

در حالت اول بدون درنظر گرفتن هزینهها و درآمدهای خارج از مرتع و با فرض اینکه کلیه درآمد لازم برای استهلاک این هزینه تا رسیدن به سطح خط فقر از مرتع تأمین خواهد شد و همچنین با توجه به درآمد خالص یک رأس گوسفند و بز که بهترتیب 1/466484 و 2/367416 ری ال بهدست آمد، خانوارهای منطقه برای رسیدن به خط فقر نسبی و تأمین این هزینه به تعداد 146 واحد دامی گوسفند خالص و یا 186 واحد دامی بز خالص نیاز دارند. در صورت داشتن گله مخلوط با توجه به ترکیب گله موجود در منطقه (الگوی فعلی منطقه به نسبت 37 درصد گوسفند به 63 درصد بز)، نسبت گوسفند به بز 62 به 106 واحد دامی خواهد بود (جدول 6). در حالت دوم با درنظر
جدول 3. مقای سه هزینهها و درآمدهای دامداری در یک گله صد رأسی گوسفند و بز در منطقه مورد مطالعه
BCR ارزش حال خالص NPV))
(ریال) درآمد (ریال) هزینه (ریال) نوع دام
1/30 46648413/1 199496910/6 152848497/5 گوسفند
1/26 36741621/1 176181135 139439513/9 بز

جدول 4. میانگین درآمدها و هزینههای سالانه فعالیتهای کشاورزی در خانوارهای نمونه
متوسط درآمد
خالص هر خانوار
(ریال) تعداد خانوارنمونه درآمد خالص
(ریال) هزینه تولید (ریال) درآمد ناخالص
(ریال) سطح زیر کشت
(ha) سامان عرفی
8 197154437 309383063 506537500 73/5 شورباریک
32407764/9 17
10
6 594169411/4
455076658
118101666/7 740504118
404032342
234348333/3 1334673529/4
859109000
352450000 183
118
53 موردفل
امیرآباد و حصاربن کنار
5 234679375 233690625 468370000 63 کلاسرمورد
9 267854167 308245833 576100000 87 بیشه شیرین
7 142245714/3 249554285/7 391800000 56 شیرین آب
62 2009281429/4 2479758600 4489040029/4 633/5 مجموع

جدول 5. بررسی آماری هزینههای خانوار در منطقه مورد مطالعه
انحراف از معیار کشیدگی انحراف از معیار چولگی انحراف از معیار میانگین متغیر
0/59 2/3 0/3 0/7 3/2 68238156/7 هزینه خانوار
گرفتن هزینهها و درآمدهای خارج از مرتع نیز تعداد دام مورد نیاز و اندازه بهینه واحدهای مرتعداری محاسبه شد. براساس نتایج، مجموع هزینههای هر خانوار با توجه به سهم سرانه کشاورزی بهرهبرداران که بهطور متوسط برابر با 7 هکتار بود، 27400648 ریال بهدست آمد. بنابراین مجموع کل هزینههای سالانه با احتساب بخش کشاورزی برابر 4/163876961 بهدست آمد. با توجه به میزان درآمد خالص متوسط خانوار از کشاورزی و خارج از دامداری که برابر 4/32678168 ری ال بهدست آمد، لذا مجموع هزینههای خانوار پس از کسر درآمدهای خارج از مرتع 8/131198792 ریال است که نصف آماری آن یا همان خط فقر نسبی در منطقه مورد مطالعه برابر 4/65599396 ریال تعیین شد.

نتایج نشان داد که برای تأمین این هزینه تعداد 140 واحد دامـ ی گوسفند خالص و یا 178 واحد دامی بز خالص مورد نیاز است و در صورت داشتن گله مخلوط گوسفند و بز نسبت دام مـوردنیاز به ترتیب 70 به 89 واحد دامـ ی خواهـد بـود (جـدول 7).
مقایسه بی ن طرحهای مرتعداری اجـرا شـده و مطالعـه صـورتگرفته از نظر تعداد دام مجاز، تعداد بهرهبردار و متوسـط سـطح
جدول 6. سطح بهرهبرداری بهینه از مراتع منطقه بدون درنظر گرفتن درآمدها و هزینههای خارج از مرتع
اندازه اقتصادی در
صورت استفاده گله
مخلوط بز و گوسفند
(هکتار) اندازه اقتصادی در اندازه اقتصادی در
تعداد بهرهبردار تعداد بهرهبردار تعداد بهرهبردار
بهینه بهینه بهینه صورت استفاده صورت استفاده
(گله گوسفند) (گله بز) (گله مخلوط بز و گوسفند) گوسفند بز
(هکتار) (هکتار) مساحت قابل تعلیف سامان
عرفی
107 119 93 7/2 6/5 8/3 775/2 شورباریک
155 172 135 11/2 10 12/8 1736/2 موردفل
168 186 146 3/4 3 3/9 570/4 حصار
159 177 139 2/7 6/5 8/3 1154 امیرآباد
168 186 146 2/3 2 2/6 383 بن کنار
168 186 149 5/2 4/7 6 874/8 کلاسرمورد
160 177 139 5/9 5/4 6/8 953/5 بیشه شیرین
168 186 146 5/8 5/3 6/7 980 شیرین آب

جدول 7. سطح بهرهبرداری بهینه از مراتع با درنظر گرفتن درآمدها و هزینههای خارج از مرتع اندازه اقتصادی در صورت استفاده مخلوط بز و گوسفند
(هکتار) اندازه اقتصادی در اندازه اقتصادی در
تعداد بهرهبردار تعداد بهرهبردار تعداد بهرهبردار
بهینه بهینه بهینه صورت استفاده صورت استفاده
(گله گوسفند) (گله بز) (گله مخلوط بز و گوسفند) گوسفند بز
(هکتار) (هکتار) مساحت قابل
تعلیف سامان عرفی
107 114 89 7/2 6/8 8/6 775/2 شورباریک
155 165 130 11/1 10/5 13/4 1736/2 موردفل
168 178 140 3/4 3/2 4 570/4 حصار
160 169 133 7/2 6/8 4/68 1154 امیرآباد
168 178 140 2/2 2/1 2/7 383 بن کنار
168 178 140 5/2 4/9 6/2 874/8 کلاسرمورد
160 170 133 5/9 5/6 7/1 953/5 بیشه شیرین
168 178 140 5/8 5/5 7 980 شیرین آب
مرتع نشان داد که متوسط تعداد دام و تعداد بهرهبردار در منطقـهبیش از توان تولید مراتع و ظرفیـ ت مرتـع مـیباشـد. همچنـین متوسط سطح مرتع اختصاص یافته به هر بهرهبردار برای استفاده پایدار از مرتع نیز در طرحهای مرتعداری جاری، کمتـر از حـدبهینه و اندازه اقتصادی میباشد.

بحث و نتیجهگیری
تعداد زیاد دام و دامدار در منطقه م ـورد مطالعه، سطوحواحدهای بهرهبرداری را بهشدت تحت تأثیر خـود قـرار داده وبهدلیل عـدم کفا یـ ت درآمـدها ی ناشـی از مرتعـداری، همـوارهبهرهبرداران با فقر مواجه بوده و لذا خروج از آسـتانه خـط فقـربرای بهرهبرداران موجود در شرایط فعلی دشوار خواهد بود. بـاتوجه به تخریبهای صورت گرفته ناشی از فشار چرای دام در منطقه مورد مطالعه، انجام این تحقیق ضرورت داشت تا با تعیین اندازه بهینه اقتصادی مراتع برای دامداران، بتوان زمینهسازیهای لازم بهمنظور تشکیل واحدهای مرتعـداری اقتصـادی را فـراهمنموده و از این طریق ضمن تعدیل فشار چرای دام، از تخریـ ب بیشتر مراتع جلوگیری شده و شرای ط بهرهبرداری پایـ دار فـراهمگردد. در طراحی واحدهای بهره بـرداری مرتعـی بـرای نیـ ل بـهاندازه بهینه، مسائل اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیـ ک از عوامـلمؤثر و غیرقابل اغماض بوده که باید مـورد توجـه جـدی قـرارگیرند. بررسی وضعیت کـاربر ی اراضـی نشـان داد کـه حـدود6/1051 هکتار از سطح کل منطقه به اراضی کشاورزی و سـا یر کاربریهای غیرمرتعی اختصاص دارد و از ای نـرو بـا توجـه بـهاینکه سطح زیادی از عرصه از شرایط مناسب بـرا ی چـرای دام خارج میشود، بایـ د تمهیـ دات لازم را بـرا ی کـاهش فشـار بـه عرصه باقیمانده درنظر گرفت. تعداد کل بهرهبرداران موجود در منطقه مورد مطالعه 169 خانوار بوده که با عنایت به سـطح کـلمراتع قابل تعلیف که معادل 1/7427 هکتار در قالـب 8 سـامانعرفی بهرهبرداری میباشد، متوسط سطح اختصاصی مرتع به هر بهرهبردار در شـرا یط و وضـع یت موجـود حـدود 9/43 هکتـارمیباشد. با توجه به اندازه بهی نه بهدست آمده جهت واحـد هـای بهرهبرداری مرتعی در منطقه، مقایسه بی ن طرح هـای مرتعـداری اجرا شده و مطالعه صورت گرفته از نظر تعداد دام مجاز، تعـدادبهرهبردار و متوسط سطح مرتع نشان داد که متوسط تعداد دام و تعداد بهرهبردار در منطقه بیش از تـوان تول یـد و ظرفیـ ت مرتـعبوده و مساحت مراتع در اختیار هر دامدار در شـرایط فعلـ ی در کلیه سامانهای عرفی کمتر از اندازه بهینـه مـیباشـد. در نت یجـهبهرهبرداری از کلیه واحدها در حال حاضر غیراقتصادی بـوده ونیاز به کاهش دامدار تا رسیدن به اندازه مطلـوب در هـر واحـدعرفی میباشد. این نتایج بیانگر آن است که در شـرا یط کنـون ی، س هم خانواره ا از اراض ی مرتع ی پاس خگوی نیازه ای آنه ا نمیباشد که ای ن یافته با نتایج تحقیقات دیگران هم خـوانی دارد (11، 12 و 14). مقای سه یافتههای تحقیـ ق حاضـر بـا تحقیقـاتدیگران درخصوص اندازه مناسب گله و سـطح به ینـه مرتـع درمناطق مختلف در جدول 8 منعکس گردیده است.
همانگونه که در این جدول ملاحظه میشود در مناطق مختلـفکشور با توجه به وجود خرده نظـام هـای مختلـف اکولوژیـ ک، اقتصادی و اجتماعی، اندازههای مختلفی بهعنـوان انـدازه بهینـهواحدهای بهرهبرداری مرتعی مشخص گردیده است. تاملینسـونو همکاران (23) اعلام داشـته انـد انـدازه واحـدهای مرتعـی در اختیار و مالکیت هر شـخص، تحـت تـأثیر نـوع بهـرهگ یـری از اراضی یاد شده قرار دارد و نوع بهرهگیری ن یـز در انـدازه مـوردنیــــ از مــــؤثر اســــت. ایشــــان در تحقیقــــی کــــه در ساوانهای نیمهخشک منطقه کوازولو – ناتـال آفری قـای جنـوبی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که اراضی مرتعی که گسـتره ای کمتر از 1000 هکتار دارد، نمیتوانـد درآمـد اقتصـادی و سـودمناسبی را ایجاد نماید. نوسانات اندازه بهینه اقتصادی در مناطقی با شرایط متفاوت اکولوژیک و اقتصـاد ی- اجتمـاعی بـه حـدی است که بهعنوان مثـال پـین و همکـاران ( 22) انـدازه مطلـوب وسعت اراضی برای هر خانوار را 303 هکتـار ب یـان نمـوده انـد.بدیهی است فرهنگ و دانش بومی مردم هر منطقـه در نحـوه ونوع استفاده از منابع طبی عـی نیـ ز بـر انـدازه مطلـوب اقتصـادی واحدهای بهرهبرداری مؤثر است. متقابلاً همانگونه که گالوین و آتورنتون (20) بیان نمودهاند در مناطقی که سهم سرانه اعضـا ی خانوار از اراضی مرتعی و کشاورزی و همچنـین تعـداد واحـددامی بهازای اعضای خانوار بیشتر باشد، امنیـت غـذایی و رفـاهشبانی راحتتر ایجاد شده و بهرهبرداری اصولی از منابع طبیعی صورت میگیرد.

نتایج ارزیابی معیار درآمد به هزینـه ( BCR) نشـان داد ایـن معیار برای گوسفند 3/1 و برای بز 26/1 میباشد. ایـ ن رقـم درتحقی ق میلادفر و همکاران در ارومیـ ه در سـال 1386 بـ ه میـ زان 13/1 بهدست آمـد ه اسـت ( 18). بـالاتر بـودن میـ زان BCR در تحقیق حاضر نسبت به مطالعه میلادفر و همکاران بیـ انگر بـازدهاقتصادی بیشتر دامداری مرتعی در مراتـع منطقـه مـورد مطالعـهمیباشد. بدیهی است در صورت تعدیل تعداد دام در منطقـه تـاحد مطلوب اقتصادی، بهرهوری این فعالیت اقتصادی بـه م یـ زان بیشتری ارتقا خواهد یافت.
در این مطالعه با توجه به محدودیت هـای موجـود، از آمـارتولید مرتع در یک سال میانگین بهمنظور محاسبه ظرفیـ ت چـرااستفاده شد. ضرورت دارد در مطالعات بعدی، ضمن تهیـ ه آمـاربلند مدت تولید، از متوسط خـوب تول یـ د در سـطح ت یـپ هـای مرتعی منطقه که در یک دوره آماری قابل قبول اندازهگیری شده بهمنظور محاسبه ظرفیت چرا استفاده شود. ارزانـی و همکـاران(4) و معتمدی (15) نیز در تحقیقات خود به این موضوع اشاره نمودهاند که در حالت استفاده از آمار بلند مدت، ظرفیت برآورد
جدول 8. یافتههای تحقیق در مقایسه با تحقیقات دیگران درخصوص اندازه بهینه گله و مرتع
اندازه مناسب مرتع
(هکتار) اندازه مناسب گله(واحد دامی) محل انجام تحقیق سال تحقیق نام
60 169 آذربایجان شرقی 1379 انصاری و همکاران (9)
200 203 اصفهان- شهرستان سمیرم 1379 آقاخانی (1)
530 127 فارس و کهگیلویه و بویر احمد 1379 ازکیا (7)
120 142 چهار محال و بختیاری 1382 محمدی و همکاران (28)
متوسط 268-375 250-200 لرستان 1383 ارزانی و همکاران (4)
350 550 ارومیه 1389 میلادفر و همکاران (36)
متوسط 136 گوسفند 146 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت اول*
متوسط 137 بز 186 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت اول
متوسط 174 گله مخلوط 168 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت اول
متوسط 131 گوسفند 140 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت دوم**
متوسط 166 بز 178 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت دوم
متوسط 157 گله مخلوط 159 مرغا- ایذه 1392 نتایج این تحقیق در حالت دوم
* اتکای صرف به درآمد دامداری در مرتع و** با درنظر گرفتن سایر منابع درآمدی
شده بهگونهای خواهد بود که در شـرا یط خشکسـال ی، در عـ ین اینکه به پوشش گیاهی صدمه وارد نمیشود دامدار هـم متوجـهخسارت چندانی نشده و ناگزیر به فروش بیش از اندازه دامهای خود نخواهد شد.
با توجه به یافتههای محققان دیگـر کـه در شـرایط کنـون ی، وضـعیت اکولوژیـک مراتـع دارای طـرح مرتعـداری را از نظـر شاخصه هـای مختلـف اکولوژ یـ ک، بهتـر از مراتـع فاقـد طـرحمرتعداری بیان نمودهاند (7 و 10)، لازم اسـت در منطقـه مـوردمطالعه نیز تهی ه طرحهای مرتعداری بـرای مراتـع فاقـد طـرح واصلاح وضعیت در مراتع دارای طرح در اولویت برنامههای این بخش قرار گیرد. این مسأله بـه ویـ ژه بـا توجـه بـه بـی نظمـی و آشفتگی قابل مشاهده در نحوه بهرهبرداری از مراتع این منطقه و اسـ یر منـاطق زاگـرس و همچنـین وابسـتگی زنـدگی معیتشـ ی دامداران و بهرهبرداران محلی بـه مراتـع، دارای اهم یـت ز یـادی میباشد. در حال حاضر در تمامی سامانهای عرفـی در کشـورملاک صدور پروانههای چـرای دام دسـتورالعمل مم یـزی مرتـعبوده که صرفاً تکیه بر مسائل فنی داشته و نقش و جایگاه مسائل اقتصادی و اجتماعی در آن کمرنگ دیده شـده اسـت. پیشـنهادمیگردد برای جلوگیری از ادامـه وضـع موجـود، در واگـذاری مراتع به دامداران، شرایط بهینـه اقتصـادی بـه منظـور بهـرهوری بیشتر این بنگاهها مدنظر قرار گرفته و با توجه بـه انـدازه بهینـهمرتع و حداقل تعداد دام مورد نیاز برای رفع نی ازهـای دامـدارانصورت پذیرد. در این راستا میتوان دامداران خرده پا را حـذفنموده و زمینه اشتغال آنان در بخشهای دیگر را فراهم نمود.
اجرایی نمودن یافتههای این تحقیـ ق و تحقیقـات مشـابه درزمینه رعایت تعادل سطح بهره بـرداری بـا شـرایط اکولوژیـ ک و اقتصادی- اجتماعی، میتواند بهرغم پیچیدگی هـای موجـود درمسـیر اجـرا (21)، زمینـه را بـرای توجـه بـه سـایر جنبـه اهـ ی بهرهبرداری از مراتع و همچنین تکنولـوژ ی هـای قابـل اسـتفادهبهمنظور مدیریت بهتر این عرصهها فراهم نماید. بهعنوان مثـال،توجه به سایر جنبههای درآمدزای مراتع ماننـد بهـره بـرداری از محصولات فرعی و دارویی، گردشگری و پرورش زنبور عسـل

منابع مورد استفاده
کمک خواهد کرد تا میزان درآمد در واحد سطح افزای ش یافته و ضمن رعایت اندازه بهینـه، تعـداد بهـره بـردار بی شـتری بتواننـدمعیشت خود را از این محـل تـأمین نماینـد. همچنـین چنانچـهبهمنظور پیشگیری از تجاوز دامداران و بهرهبرداران غیرقانونی به عرصههای مرتعی که مسـبب بسـیاری از تخر یـبهـا در سـطحمراتع کشور میباشد، سیاستهای تحدید مکانیکی حدود مراتع با کمک شیوههایی مانند حصارکشی در دستور کـار قـرار گیـ رد می توان هزینههای اجرا و پیادهسازی ایـ ن تکنولـوژ یهـا را نیـ ز بهعنوان هزینههای بنگاه مرتعداری لحاظ نمـوده و انـدازه بهینـهمرتع را با درنظر گرفتن آن تعیین نمـود بـه گونـهای کـه ضـمنمحصور نمـودن عرصـه هـای مرتعـی، ایـ ن عملیـ ات از توجیـ ه اقتصادی کافی نیز برخوردار باشد. ضرورت این مسأله بهویژه با توجه به گستردگی عرصهها و اندازه بـزرگ سـایز مطلـوب کـهکنترل مستمر انسانی را با مشکل مواجه میسازد، بـ یش از پـ یش نمایان میگردد.
آقاخانی، ر. 1379. مقایسه کارائی اقتصادی طرحهای مرتعداری اجرا شده با وضعیت قبل از آن در شهرستان سمیرم اصفهان.
پایاننامه کارشناسی ارشد، مجتمع آموزش عالی امام خمینی.
ارزانی، ح.، ع. مهرابی، ح. آذرنیوند و ع. نیکخواه. 1383. حداقل مساحت مورد نیاز دامداران عشایری استان لرستان. مجموعه مقالات سومین همای ش ملی مرتع و مرتعداری در ایران، انجمن مرتعداری ایران، کرج، شهریور 1383.
ارزانی، ح.، ح. آذرنیوند، ع. مهرابی، ع. نیکخواه و ل. فاضل دهکردی. 1386. حداقل مساحت مرتع مورد نیاز دامداران استان سمنان. مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی 74: 113-107.
ارزانی، ح.، ب. اصلانپنجه، ع. طویلی، م. ع. زارع چاهوکی و ع. مهاجری. 1393. ظرفیت چرای کوتاه مدت و بلند مدت مراتع منطقه سمیرم استان اصفهان. نشریه مرتعداری 1(3): 20 -1.
ازکیا، م. 1379. طرح بررسی تطبیق ابعاد اجتماعی- اقتصادی و فنی نظامهای بهرهبرداری از مراتع با تأکید بر نظام تعاونی در استانهای آذربایجان شرقی و کردستان. دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، 374 ص.
انصاری، ح.، م. تبریزی و م. ازکیا. 1379. طرح بررسی تطبیقی ابعاد اجتماعی- اقتصادی و فنی نظامهای بهرهبرداری از مراتع با تأکید بر نظام تعاونی در استانهای آذربایجان شرقی و کردستان، جلد یازدهم (سنتز، مقایسه تطبیقی و بین استانی نظامهای بهرهبرداری از مراتع)، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، 294 ص.
برهانی، م.، ح. ارزانی، م. بصیری، م. ع. زارع چاهوکی و م. فرحپور. 1393. بررسی اثر طرحهای مرتعداری بر پوشش گیاهی مراتع در شهرستان سمیرم استان اصفهان. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران 21(3): 540 -530.
خدادادکاشی، ف.، ف. باقری، ح. حیدری و ا. خدادادکاشی. 1381. اندازهگیری شاخصهای فقر در ایران: کاربرد انواع خط فقر، شکاف فقر، شاخص فقر، گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی.
خواجهالدین، س. ج. و م. بصیری. 1373. پیشگفتار. مجموعه مقالات اولین سمینار ملی مرتع و مرتعداری در ایران، سازمان جنگلها و مراتع کشور و دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، 488 ص.
دهداری، س.، ح. ارزانی، ح. موحد، م. ع. زارع چاهوکی و ح. شعبانعلی فمی. 1393. کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در مقایسه وضعی ت بهرهبرداری مراتع طرحدار و بدون طرح شهرستان سمیرم. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران 21(3): 393-
.383
رنجبر، ح. 1388. تعیین حداقل اندازه اقتصادی طرحهای مرتعداری (مطالعه موردی: شهرستان نکا). پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران.
ساسولی، م. 1386. تعیین اندازه بهینه اقتصادی بهرهبرداری در طرحهای مرتعداری استان تهران. پایاننامه کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران.
محمدی، ع. 1389. تعیین اندازه واحدهای بهرهبرداری مرتعی با استفاده از عوامل اکولوژیک- اقتصادی- اجتماعی در حوزه آبخیز شمالی رودخانه کوهرنگ. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان.
محمدی، ع.، س. ج. خواجهالدین و س. ا. خاتون آبادی. 1386. تعیین اندازه واحدهای بهرهبرداری مرتعی با استفاده از عوامل اکولوژیکی – اقتصادی اجتماعی در حوزه آبخیز شمالی رودخانه کوهرنگ، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 40(ب):
.425-436
معتمدی، ج. 1390. برآورد ظرفیت چرای کوتاه مدت و بلند مدت مراتع بهمنظور تعادل دام و علوفه، پایاننامه دکترای مرتعداری، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، 273 ص.
مرکز آمار ایران. 1390. چکیده نتایج طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی. دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری.
سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان. 1385. مطالعات تفصیلی- اجرایی آبخیزداری حوضه مورد غفار هلایجان ایذه. جلد 5،
101 ص.
میلادفر، ح.، ح. بارانی، ر. جولایی و پ. ریاضیفر. 1389. بررسی و تعیین اندازه بهینه واحدهای بهرهبرداری مرتعی بر پایه بهرهوری اقتصادی و پایداری اجتماعی (بررسی موردی: مراتع شهرستان ارومیه). نشریه مرتع و آبخیزداری، مجله منابع طبیعی ایران 63(1): 188-105.
.91 Crosthwite, J., N. Maclod and N. Malcom. 1997. Theory and practice in natural resource management. Proceedings of the Australian Association for Social Research, Charls Start University, Wegga.
.02 Galvine, K. A. and P. K. Athornton. 2001. Human ecology, economics and pastoral household modeling. (chapter
8), PP. 105-124. In: Boone, R. B. and M. B. Coughenour, (Eds.), A System for Integrated Management and Assessment of East African Pastoral Lands, Balancing food security, wildlife conservation and ecosystem integrity,.
Fina
l Report to the Global livestock CRSP.


پاسخ دهید